Choroby nerek

Co to jest eGFR i przewlekła choroba nerek

Przewlekła choroba nerek (PChN) jest to wieloobjawowy zespół chorobowy, powstały w wyniku uszkodzenia i/lub zmniejszenia liczby czynnych nefronów, zniszczonych przez różnorodne procesy chorobowe toczące się w miąższu nerek. Szacuje się, że w Polsce na przewlekłą chorobę nerek choruje ok. 4 mln osób. Ważne jest więc wczesne wykrycie tej choroby i zapobieganie jej postępowi oraz powikłaniom, głównie ze strony układu krążenia.

Wg obowiązujących obecnie zaleceń wartość filtracji nerkowej, będącej odpowiednikiem funkcji nerek, określa się przesiewowo w populacji zalecanym wzorem MDRD (wzór matematyczny). Jest to tzw. eGFR. Wartość ta jest określana w ml/min/1,73 m2 i jest funkcją stężenia kreatyniny w surowicy, płci i wieku badanej osoby. Obecnie prawie wszystkie laboratoria przy oznaczaniu kreatyniny podają również wyliczoną komputerowo wartość eGFR. Klasycznie używane w nomenklaturze medycznej stężenie kreatyniny i mocznika pozostaje jednak nadal wartością ważną i wspomagającą w ocenie zaawansowania niewydolności nerek, ale nie służy do podziałów przewlekłej choroby nerek na stadia.

Poniżej podano podział przewlekłej choroby nerek na stadia zgodnie z szacunkowo wyliczonym eGFR.

Za prawidłowe wartości należy uznać wynik eGFR powyżej 60 ml/min/1,73 m2 , a wszystkie inne wątpliwości, związane z oceną funkcji nerek należy wyjaśnić podczas wizyt u lekarza rodzinnego i/lub nefrologa.

W ostatnim czasie (2012 r.) wprowadzono modyfikację powyższych ustaleń eksportów, dotyczących podziału PChN na stadia, jednak ta kwestia wymaga szczegółowego omówienia podczas wizyty u specjalisty.

Stadium Opis eGFR Inne używane pojęcia
1 Uszkodzenie nerek z prawidłowy lub podwyższonym GFR > 90 Uszkodzenie nerek pod postacią albuminurii, białkomoczu, krwinkomoczu, bądź widoczne w badaniach obrazowych
2 Uszkodzenie nerek z łagodnym obniżeniem GFR 60-89 Utajona niewydolność nerek
3 Uszkodzenie nerek z umiarkowanym obniżeniem GFR 30-59 Jawna wyrównana niewydolność nerek
4 Uszkodzenie nerek z ciężkim obniżeniem GFR 15-29 Jawna niewyrównana niewydolność nerek
5 Niewydolność nerek, krańcowa mocznica – jeśli występują objawy kliniczne niewydolność nerek <15 lub dializa Schyłkowa niewydolność nerek

Tabela pokazująca kryteria podziału przewlekłej choroby nerek wg NKF z 2002 r. (NKF K/DOQI Clinical Practice Guidelines for chronic kidney disease: evaluation, classification, and stratification. Am. J. Kidney Dis. 2002; 39 (2, supl. 1): S1–S266).