Cukrzyca

Cukrzyca to ogólnoustrojowa choroba przewlekła, charakteryzująca się zaburzeniem regulacji poziomu glukozy we krwi. W większości przypadków kojarzona jest z hiperglikemią, czyli stanem podwyższonego poziomu glukozy we krwi. Często przebiega podstępnie, ponieważ długo nie daje objawów, ale skutki długotrwałego zaburzenia metabolizmu cukrów w organizmie (szczególnie niekontrolowanego przez pacjenta) są bardzo poważne.

Na początku warto wymienić postacie tej choroby: cukrzyca typu 1 i typu 2 to dwie główne postacie cukrzycy. Istnieją rzadsze odmiany takie jak: LADA, MODY, cukrzyca ciążowa. Powstają one na innym podłożu niż te najczęstsze wymienione powyżej. Cukrzyca typu 1 (inna nazwa cukrzyca insulinozależna) jest chorobą na tle autoimmunologicznym, wywołana jest postępującym niszczeniem fragmentów trzustki, odpowiedzialnych za wydzielanie insuliny w organizmie. Insulina, poza regulacją poziomu glukozy we krwi, odgrywa wiele innych istotnych funkcji: bierze udział w metabolizmie białek, tłuszczy, gospodarki kwasowo-zasadowej. Przyczyna cukrzycy typu 1 do końca nie jest poznana, podejrzewa się duży udział predyspozycji genetycznych do produkcji przeciwciał przeciwko komórkom, wydzielającym insulinę. Choroba zazwyczaj zaczyna się nagle, w młodym wieku. Wymaga podawania insuliny od momentu rozpoznania przez lekarza. Cukrzyca typu 2 (zwana cukrzycą insulinoniezależną) występuje w starszym wieku (zazwyczaj po 45 roku życia) i w znakomitej większości przypadków związana jest z nadwagą i otyłością. Jest ona dominującą postacią cukrzycy ponieważ ok. 80% pacjentów z cukrzycą choruje właśnie na typ 2 tego schorzenia. Przyczyny powstania tej postaci cukrzycy upatruje się w niezdrowym odżywianiu, braku aktywności fizycznej, paleniu papierosów. Ze względu na skalę problemu, cukrzyca została nazwana chorobą cywilizacyjną.

Objawy zależą od tego na jaki typ cukrzycy choruje pacjent. Cukrzyca typu 1 zazwyczaj zaczyna się nagle i może doprowadzić do stanu bezpośredniego zagrożenia życia. Nagły deficyt insuliny może spowodować poważne skutki z najcięższym stanem w postaci kwasicy i śpiączki ketonowej. Typ 2 zazwyczaj rozwija się stopniowo. Zaczyna się stanem przedcukrzycowym, który poza nieprawidłowym wynikiem badania poziomu glukozy we krwi nie daje żadnych objawów. Jednakże pacjent w większości przypadków jest już otyły lub z nadwagą, pali papierosy, jest statystycznie powyżej 45 roku życia. Często momentem rozpoznania cukrzycy typu 2 jest już niestety obecność powikłań: zawał serca, udar mózgu, uszkodzenie nerek lub wzroku.

Objawy, które powinny zwrócić naszą uwagę:
– częste oddawanie moczu,
– wzmożone pragnienie,
– utrata masy ciała, mimo dużego apetytu,
– zmęczenie,
– senność,
– częste zakażenia układu moczowego,
– zaburzenia czucia na dłoniach i stopach.

Powikłania, do których prowadzi (głównie niekontrolowana/nierozpoznana cukrzyca):

– nefropatia cukrzycowa – uszkodzenie małych naczyń w nerkach, prowadzące do postępującej niewydolności nerek,
– zawał serca – zmiany w naczyniach wieńcowych, powodujące zaburzenia ukrwienia mięśnia sercowego,
– stopa cukrzycowa – zaburzenie w krążeniu tętniczym w kończynach dolnych, prowadzące do powstawania owrzodzeń oraz utrudnionego gojenia się ran, które bardzo łatwo powstają, przy zaawansowanej cukrzycy może prowadzić do konieczności amputowania stopy ze wskazań życiowych,
– retinopatia cukrzycowa – uszkodzenie siatkówki oka, powodujące postępującą utratę wzroku, ze ślepotą włącznie.

Współczesna medycyna ma wiele do zaoferowania w leczeniu i zapobieganiu rozwojowi cukrzycy. Przede wszystkim liczy się profilaktyka: unikanie nadwagi, otyłości, zdrowe odżywianie, aktywne spędzanie czasu, unikanie dymu tytoniowego (również bierne palenie szkodzi!). Farmakoterapia, jaką proponują diabetolodzy, pozwala na skuteczne kontrolowanie glikemii na różnym etapie rozwoju cukrzycy. Początkowo stosowane są leki poprawiające metabolizm glukozy. Gdy cukrzyca wejdzie w stadium zaawansowane, lekarz po omówieniu strategii działania z pacjentem, rozpoczyna insulinoterapię. Współczesne metody kontroli poziomu cukru we krwi pozwalają na normalne życie i funkcjonowanie pacjentów w społeczeństwie. Urządzenia do podawania insuliny tzw. peny, przypominają długopis, a nowoczesne pompy insulinowe, które same badają poziom glukozy i podają adekwatnie insulinę, nie są widoczne nawet spod zwykłej koszulki.

Ważne, aby cukrzycy zapobiegać, a gdy ją wykryjemy szybko i skutecznie leczyć, unikając w ten sposób groźnych dla życia powikłań.